ابن خلدون ( مترجم : آيتى )

785

تاريخ ابن خلدون ( فارسي )

تگودار بار ديگر لشكر بياراست و خود به نبرد برادر رفت . در اين جنگ لشكر ارغون شكست خورد و ارغون به اسارت افتاد و جمع بسيارى از سپاهيان او كشته شدند . چنان كه شمار اميران مغول كه به قتل رسيدند به دوازده تن رسيد . آنان كه در لشكرگاه او بودند از اين حادثه به وحشت افتادند و به سبب اسلام آوردنش كينهء او به دل داشتند . پس بشوريدند نايب او را كشتند . آنگاه او را در سال 682 به قتل آوردند و نزد ارغون بن اباقاكس فرستادند و فرمانبردارى خويش اعلام كردند . و اللّه تعالى اعلم . ارغون بن اباقاخان چون مغولان بر احمد بشوريدند و او را كشتند و به ارغون بن اباقا اعلام فرمانبردارى نمودند ، ارغون بيامد و او را به جاى برادر به سلطنت برداشتند . ارغون ، غياث الدين كيخسرو صاحب بلاد روم را به اتهام دخالت او در قتل عمش قونغرتاى در زندان ، بكشت و در آغاز حكومتش شمس الدين جوينى را بگرفت . او به قتل پدر و عمش متهم شده بود . ارغون خان سعد الدوله يهودى را كه از مردم موصل بود وزارت داد و او بود كه او را به سعد الدوله ملقب نمود . سعد الدوله به حكمت عالم بود . ارغون پسر خود غازان و الجايتو خربنده را زير نظر اتابك خود نوروز امارت خراسان داد . ارغون از دين اسلام رويگردان بود و دين برهمنان را دوست مىداشت و به پرستش بتان و سحر و رياضت دلبسته بود . جماعتى از ساحران هند نزد او آمدند و براى حفظ صحت و دوام سلامت او دارويى تركيب كردند . چون ارغون به خوردن آن دارو ادامه داد ، به صرع مبتلا شد و در سال 690 [ 1 ] جهان را بدرود گفت . و اللّه سبحانه و تعالى اعلم . گيخاتو [ 2 ] خان پسر اباقاخان چون ارغون بن اباقا بمرد ، دو پسر او خربنده و غازان دور از پدر و در خراسان بودند . مغولان نزد برادرش گيخاتوخان گرد آمدند و با او بيعت كردند و به سلطنتش برداشتند . گيخاتوخان پادشاهى بدسيرت بود و در ارتكاب منكرات و اباحه محرمات و تعرض به پسران اميران افراط مىكرد . بايد و پسر تراغاى پسر هلاكو از امراى لشكر او بود . امراى مغول در نهان با او به پادشاهى بيعت كردند . گيخاتوخان آگاه شد و از لشكرگاه خويش به سوى كرمان گريخت . ياران بايد و از پى او رفتند و او را در اطراف موغان [ 3 ] بيافتند و كشتند . اين

--> [ ( 1 ) ] متن : 670 . [ ( 2 ) ] متن : كتخانو . [ ( 3 ) ] متن : غانه .